Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi’ne (EBYÜ-HFD) gönderilen bilimsel çalışmalarda, Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ve COPE (Committee on Publication Ethics)’un Editör ve Yazarlar için Uluslararası Standartları dikkate alınmalıdır. Bu bağlamda Dergi; “Yayın Etiği”, “Araştırma Etiği” ve “Yasal/Özel İzin Belgesi Alınması” ile ilgili yukarıda anılan ulusal ve uluslararası kurallara uymakta olduğunu taahhüt eder.

Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nin 8. maddesi uyarınca; bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemler şunlardır:

a) İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak.
b) Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek.
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek.
ç) Tekrar yayım: Bir araştırmanın aynı sonuçlarını içeren birden fazla eseri doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak.
d) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak.
e) Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek.
f) Diğer etik ihlali türleri: Destek alınarak yürütülen araştırmaların yayınlarında destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile onların araştırmadaki katkılarını açık bir biçimde belirtmemek, insan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek, hakem olarak incelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri yayınlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak, bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak, tamamen dayanaksız, yersiz ve kasıtlı etik ihlali suçlamasında bulunmak.


YAZARLARIN SORUMLULUKLARI

1. Etik Kurul izni gerektiren çalışmalar için etik kurullardan ya da komisyonlardan gerekli izinlerin alınması ve bunların çalışmanın içeriğinde belirtilmesi gerekmektedir. Bu izinlerin bulunmaması durumunda yayın, ön inceleme aşamasında yazara iade edilir. Etik Kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki gibidir:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dâhil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
• İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
• Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu gereğince retrospektif çalışmalar.
Ayrıca;
• Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış Onam Formu”nun alındığının belirtilmesi,
• Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
• Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi,
• Makalelerde etik kurul izini ve/veya yasal/özel izin alınmasının gerekip gerekmediğinin belirtilmesi,
• İzinlerin alınması gerekli ise, iznin hangi kurumdan, hangi tarihte ve hangi karar veya sayı numarası ile alındığının açıkça belirtilmesi,
gerekmektedir.
2. Gönderilen çalışmalar, yazar(lar)ın özgün çalışması olmalıdır.
3. Birden fazla yazar tarafından yapılan çalışmada adı geçen tüm yazarlar, gönderilen ve yayınlanan çalışma üzerinde eşit sorumluluğa sahiptir.
4. Gönderilen çalışmalar daha önce yayımlanmamış olmalıdır.
5. Olası herhangi bir çıkar çatışması açıkça belirtilmelidir.
6. İntihal ve sahte veri kullanımından ve kişisel veri niteliğindeki bilgilere metin içinde açıkça yer vermekten uzak durulmalıdır.
7. Hakem değerlendirmeleri sırasında, hakemler tarafından talep edildiği takdirde, araştırmalara ilişkin ham verilerin sunulması şarttır.


HAKEMLERİN SORUMLULUKLARI

1. Çalışmaları, çalışmanın bilimsel içeriğini esas alacak şekilde değerlendirmek.
2. Yazarın cinsiyet, etnik köken, ırk, din, tabiiyet veya siyasi değer veya tercihlerini, değerlendirmede olumlu yahut olumsuz şekilde dikkate almamak; ayırımcılıktan uzak ve adil şekilde değerlendirme yapmak.
3. Değerlendirme için gönderilen eserin içeriğinin, bilimsel alanı ya da birikimi ile uyumsuz olduğu düşünüldüğünde veya önerilen süre zarfında hızlı bir değerlendirme yapılamayacağı durumlarda Editör’ü bilgilendirmek ve ilgili hakemliğin yapılmasına yönelik teklifi reddetmek.
4. Değerlendirme sürecinin gizliliğine saygı göstermek. Değerlendirilen esere ya da değerlendirme süreci ve sonrasına ilişkin bilgileri üçüncü kişilerle paylaşmamak.
5. Değerlendirme aktarımlarında üslubun düşmanca, kışkırtıcı yahut küçümseyici olmamasına dikkat etmek, eseri kişiselleştirilmiş yorumlardan uzak, nesnel ve yapıcı bir üslupla değerlendirmek.
6. Değerlendirme süreci sırasında çıkar çatışmasının olduğu gözlemlendiği takdirde, durumu gecikmeksizin Editör’e bildirmek.
7. Hakem değerlendirmesi yoluyla elde edilen bilgi ve/veya fikirleri gizli tutmak. Kişisel avantaj için kullanmamak.
8. Değerlendirmeye konu çalışmanın yayımlanmasına engel bir nedenin öğrenilmesi halinde, durumu Editör’e gecikmeksizin bildirmek. (Detaylı bilgi için bkz: https://publicationethics.org/files/Peer%20review%20guidelines.pdf)


EDİTÖRÜN SORUMLULUKLARI

1. Çalışmaları kabul ya da ret etmek.
2. Bütün çalışmaları, bilimsel içeriği temel alarak; yazar(lar)ın cinsiyet, etnik köken, ırk, din, tâbiiyet veya siyasi değerlerini göz önünde bulundurmaksızın, adil şekilde değerlendirmek.
3. Kabul ya da ret edilen çalışmalarla ilgili çıkar çatışması içerisinde bulunmamak.
4. Yalnızca özgün ve alanına katkı sağlayacak çalışmaları yayıma kabul etmek.
5. Gönderilen eserlerin en az iki hakem tarafından çift kör hakemlik sistemine göre değerlendirilmesini sağlamak ve hakemlerin gizli tutulmasına riayet etmek.
6. Gönderilen çalışmalar ile ilgili paylaşılmaması gereken tüm bilgileri gizli tutmak.
7. Dergi politikası ve yayım kurallarına uymayan eksik ve hatalı çalışmaları hiçbir etki altında kalmadan reddetmek (Ayrıntılı bilgi için bkz: https://publicationethics.org/files/2008%20Code%20of%20Conduct.pdf)


İNTİHAL VE ETİK DIŞI DAVRANIŞLAR

EBYÜ-HFD’ye gönderilen tüm çalışmalar, basılmadan önce Turnitin (https://www.turnitin.com/) yazılım programı ile taranmaktadır. Benzerlik oranı, Yayın Kurulunun belirlediği oranın üzerinde olan çalışmalar ile etik kurallara uygun olmayan çalışmalar yayına kabul edilmez.
Aşağıda etik dışı bazı davranışlar listelenmiştir:
• Çalışmaya fikren katkıda bulunmayan kişilerin yazar olarak belirtilmesi.
• Çalışmaya fikren katkıda bulunan kişilerin yazar olarak belirtilmemesi.
• Çalışma yazarın yüksek lisans/doktora tezinden ya da bir projeden üretilmişse bu durumun belirtilmemesi.
• Dilimleme yapılması, tek bir çalışmadan birden fazla çalışma yayımlanması.
• Gönderilen çalışmalara ilişkin çıkar çatışmalarının bildirilmemesi.
• Çift taraflı kör hakemlik sürecinin deşifre edilmesi.
Okuyucu, EBYÜ-HFD’de yayımlanan bir çalışmada önemli bir hata ya da eksiklik fark ettiğinde ya da editöryal faaliyetler konusunda bir aksaklık tespit ettiği takdirde (intihal, yinelenen makaleler vb.) dergihukuk@erzincan.edu.tr adresine e-posta göndermek suretiyle Dergi’ye bildirimde bulunabilir.